سبک مقتدرانه فرزندپروری | روشی قاطع و هدفمند برای تربیت فرزندان
سبک فرزندپروری مقتدرانه؛ هدایت همراه با گرمی و قاطعیت
مشخصههای سبک مقتدرانه فرزندپروری، تقاضاهای معقول و پاسخگو بودن فرزندان هستند. با اینکه ممکن است والدین مقتدر توقعات زیادی از فرزندان خود داشته باشند، اما منابع و پشتیبانی لازم برای موفقیت را نیز در اختیار آنها قرار میدهند. والدینی که برای تربیت فرزندان خود از این سبک استفاده میکنند، به حرفهای فرزندانشان گوش میدهند و علاوه بر محدودیتها و نظم و انضباط منصفانه، فضایی مملو از عشق نیز فراهم میکنند. این رویکرد از تنبیه و تهدید پرهیز کرده و در عوض بر راهبردهایی مانند تقویت مثبت تکیه دارد. در این مطلب از وبسایت ایرانا قصد داریم به بررسی سبک مقتدرانه فرزندپروری بپردازیم.
سبک مقتدرانه فرزندپروری چیست؟
والدین مقتدر میان پاسخگو بودن فرزند و مطالبهگری خود، یک تعادل به وجود میآورند. آنها معمولا یک رابطه صمیمانه و محبت آمیز با فرزندان خود ایجاد کرده و دستورالعملها و انتظارات روشنی را تعیین میکنند. چنین والدینی به وضوح توضیح میدهند که چه چیزی از فرزندانشان خواسته میشود و چرا؟
والدین مقتدر همدلی، پذیرش، صمیمیت و محبت را به فرزندان خود نشان میدهند و ضمن اجرای قوانین روشن و معقول، آنها را بزرگ میکنند. مهمتر از همه، آنها فرزندان را تشویق میکنند تا در مورد رفتارشان مطابق با ارزشهای خود فکر کنند و محیطی مناسب برای تفکر انتقادی فراهم میآورند. نتیجه این خواهد بود که کودکان در ایجاد و مرور منظم اهداف و انتظارات مناسب و واقعبینانه، مشارکت میکنند و از این رو، ارتباطی منظم، مستمر و سالم برقرار میشود.
ویژگیهای سبک مقتدرانه فرزندپروری
با اینکه انتظارات والدین مقتدر از فرزندانشان بالا است، اما این نوع والدین از خود انعطافپذیری نیز نشان میدهند. در واقع آنها بسته به شرایط، واکنش متناسبی از خود نشان میدهند. والدین با این سبک میتوانند با توجه به موقعیت، نیازهای فرزندشان و سایر عوامل موجود، رویکرد خود را تطبیق دهند. بنابراین، انضباط حرف اول را میزند و همه متغیرها از جمله رفتار کودک، موقعیت و غیره را تحت پوشش قرار میدهد. در این روش تربیتی والدین مقتدر مواردی همچون تواناییهای حل مساله را در خود تقویت میکنند.
والدین مقتدر دارای ویژگیهای مشترکی هستند که مهمترین آنها عبارتاند از:
- در نظر داشتن نظم و انضباط منصفانه و مداوم در صورت نقض قوانین
- اجازه دادن به فرزندان برای بیان عقاید
- تشویق فرزندان برای بحث در مورد گزینههای مختلف
- ابراز گرمی و صمیمیت
- تقویت استقلال و قوه استدلال
- گوش دادن به حرف فرزندان
- اعمال برخی از محدودیتها، انتظارات و همچنین پیامدهایی در قبال رفتار فرزندان
- خلاقیت
- رضایت از زندگی
- عزت نفس
- کنترل عاطفی
- اتکا به خود
سبک مقتدرانه در برابر سبک مستبدانه
با توجه به اینکه وجه مشخصه سبک مستبدانه فرزندپروری با انتظارات بسیار بالا اما گرمی و راهنمایی بسیار اندک میباشد، ویژگیهایی از شیوه مقتدرانه را میتوان در تقابل با آن قرار داد که مهمترین آنها در جدول زیر آورده شدهاند:
فرزندپروری مقتدرانه | فرزندپروری مستبدانه |
والدین در نقش فرمانده اما حامی | والدین سختگیر و بدون حمایت |
تمرکز بر تقویت رفتارهای مطلوب | تمرکز بر تنبیه در صورت ارتکاب اشتباه |
ارائه ساختار، دستورالعملها و انتظارات | وضع کردن قوانینی که اغلب به شدت اجرا میشوند |
دخالت قابل توجه در زندگی کودک | دخالت اندک در زندگی کودک |
بهعنوانمثال، موقعیتی را تصور کنید که در آن دو پسر جوان از فروشگاه مواد غذایی شکلات میدزدند. روش برخورد والدین هر یک از این دو پسر با موقعیت، تفاوت بین این سبکهای فرزندپروری را مشخص میکند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
والدین مقتدر
وقتی پسر دارای والدین مقتدر به خانه میرسد، مجازات عادلانهای کاملا متناسب با کاری که انجام داده، در انتظار او است که با ماهیت تخلف مطابقت دارد. نمونهای از رفتار والدین مقتدر در چنین وضعیتی بهصورت زیر است:
- او به مدت دو هفته در خانه میماند، باید شکلات را برگرداند و از صاحب فروشگاه عذرخواهی کند
- پدر و مادرش با او صحبت میکنند و به او توضیح میدهند که چرا دزدی کار اشتباهی است
- والدین او را حمایت و تشویق میکنند که دیگر دست به چنین کاری نزند
والدین مستبد
در مقابل پسر دیگر، والدین مستبدی دارد و به همین خاطر، به نظر میرسد که او با پیامدهای کاملا متفاوتی روبرو شود. نوع رفتار والدین با او ناشی از فرهنگ تربیتی است که در خانوادههای مستبد وجود دارد. برای مثال، میتوان حالت زیر را در این مورد متصور شد:
- هنگامی که پسر به خانه میرسد، پدر و مادر بر سر او فریاد میزنند
- پدرش او را کتک میزند
- پدر به او دستور میدهد که بقیه شب را بدون شام در اتاقش بگذراند
به طور خلاصه، در این داستان کودک دارای والدین مقتدر، با اینکه تنبیه شد؛ اما از حمایت و راهنمایی نیز آنها جهت تشویق برای رفتار مطلوب در آینده برخوردار گشت. از سوی دیگر، کودک دارای والدین مستبد مورد حمایت یا محبت قرار نگرفت و هیچ راهنمایی خاصی در مورد دلیل اشتباه بودن دزدی دریافت نکرد.
اثرات سبک مقتدرانه فرزندپروری
کارشناسان رشد کودک معمولا سبک مقتدرانه فرزندپروری را بهترین رویکرد برای تربیت کودک معرفی میکنند. تحقیقات نیز نشان داده است کودکانی که توسط والدین مقتدر بزرگ میشوند، توانمندتر، شادتر و موفقتر هستند. فرزندان والدین مقتدر دارای ویژگیهای زیر هستند:
- نسبت به تواناییهای خود در یادگیری مطالب جدید اعتمادبهنفس دارند
- مهارتهای اجتماعی خوبی دارند
- کنترل عاطفی خوبی دارند
- روحیه آنها شادتر است
چرا فرزندپروری مقتدرانه سبک مناسبی است؟
والدین مقتدر بهعنوان الگو عمل میکنند و دقیقا همان رفتارهایی را از خود نشان میدهند که انتظار آنها را از فرزندان خود دارند. به همین دلیل، فرزندان آنها معمولا این رفتارها را درونی کرده و همانها را از خود نشان میدهند. همچنین قوانین و انضباط منسجم به کودکان این امکان را میدهد که بدانند چه انتظاری از آنها وجود دارد.
این نوع والدین درک عاطفی و کنترل خوبی از خود نشان میدهند. فرزندان آنها همچنین یاد میگیرند که احساسات خود را مدیریت کرده و دیگران را درک کنند. علاوه بر این، والدین مقتدر به کودکان اجازه میدهند که مستقل عمل کنند. این آزادی به بچهها میآموزد که میتوانند کارها را به تنهایی انجام دهند و همین نکته به تقویت عزت نفس و اعتمادبهنفس آنها کمک میکند.
چگونه میتوانیم والدینی مقتدر باشیم؟
اگر مایل هستید والدین مقتدرتری باشید، باید دست به انجام یک سری از کارها بزنید. در نظر گرفتن این سبک فرزندپروری بهعنوان تعادلی بین نظم، کنترل عاطفی و مجاز دانستن استقلال میتواند مفید باشد. برای این منظور، توصیه میشود موارد زیر را دنبال کنید:
- قوانینی را تنظیم کنید و دستورالعملها، مرزها و انتظارات رفتاری را بیان کنید
- در صورت نقض قوانین، پیامدهایی در نظر بگیرید و در صورت برآورده نشدن انتظارات، آنها را اجرا کنید
- نسبت به فرزند خود دلسوز، خونگرم، همدل و حامی باشید
- به جای کنترل هر کاری که فرزندتان انجام میدهد، روی ایجاد یک رابطه قوی و حمایتی با او تمرکز داشته باشید
- فرزند خود را تشویق کنید مستقل باشد و به او اجازه دهید پیامدهای طبیعی اعمال را تجربه کند
علاوه بر این، سعی کنید خیلی خشن یا خیلی ملایم نباشید. شما میتوانید سبک مقتدرانه را با اجازه دادن به فرزندتان در تصمیمگیریهای بیشتر شروع کرده و به طور منظم در مورد این انتخابها، با آنها وارد مباحثه شوید. این روش فرزندپروری با گذشت زمان، توجه بیشتر و همچنین انعطافپذیری نسبت به نیازهای فرزند، حالت طبیعیتری به خود خواهد گرفت.
برای فرزندپروری از خدمات مشاوره آنلاین مجموعه ایرانا بهره بگیرید
از سبک مقتدرانه فرزندپروری اغلب بهعنوان روش تربیتی ایدهآل یاد میشود. بااینحال سبک شخصی شما ممکن است ترکیبی از سبکهای مختلف باشد و البته این امکان نیز وجود دارد که با شیوه همسرتان متفاوت باشد. در پایان باید گفت با اینکه فرزندپروری مقتدرانه اغلب بهعنوان موثرترین رویکرد در نظر گرفته میشود، اما مهم است که بدانیم عوامل مختلفی در نتایج رشد کودک نقش دارند.
مجموعه ایرانا ارائهدهنده خدمات مشاوره تخصصی آنلاین در حوزه روانشناسی و بهبود کیفیت زندگی است. ما در ایرانا به شما کمک میکنیم تا برای تربیت فرزند دلبندتان بهترین شیوه تربیتی را اتخاذ کرده و شاهد نتایج مطلوب باشید.
دیدگاه خود را درج کنید