سبک مستبدانه فرزندپروری | شیوه‌ای سرکوب‌گرایانه برای تربیت فرزندان

سبک مستبدانه فرزندپروری؛ روش سخت‌گیرانه تربیت کودکان

بسیاری از ما از دوران کودکی با سبک مستبدانه فرزندپروری آشنایی داریم. این سبک شامل خواسته‌های قطعی، صمیمیت کم و انضباط سخت‌گیرانه است. والدین مستبد فضای کمی برای مذاکره یا توضیح برای مجازات‌ها ارائه می‌دهند. با گذشت زمان، این سبک تربیت فرزندان می‌تواند منجر به چالش‌های طولانی‌مدت برای سلامت روان و سرکوب‌های احتمالی کودکان شود. به همین دلیل معمولا فرزندان والدین مستبد از نظر اجتماعی منزوی، تکانشی و ناامن هستند. با ما در این مطلب از وب‌سایت ایرانا با ما همراه باشید تا به بررسی کامل این سبک از فرزندپروری بپردازیم.

فرزندپروری مستبدانه چیست؟

سبک‌های فرزندپروری مستبدانه سطح بالایی از تقاضا را از فرزندان انتظار دارند درحالی‌که پایین‌ترین سطح پاسخگویی را نیز ارائه می‌دهند. والدین مستبد تمایل دارند قوانین سفت و سخت و انتظارات زیادی را برای کودکان وضع کنند؛ اما از ارائه صمیمت و حمایت ناتوان هستند. در بیشتر موارد، والدین مستبد به اصطلاح با “مشت آهنین حکومت می‌کنند”و با عنوان سخت‌گیر، سرد، منتقد و تنبیه‌کننده توصیف می‌شوند.

سبک فرزند پروری مستبدانه یکی از شیوه‌های رایج در تربیت فرزندان است که امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر به دنبال شناخت روش‌های نوین تربیت فرزندان هستید، می‌توانید مقاله موجود در صفحه شیوه‌های فرزندپروری در دنیای امروزی در سایت ما را مطالعه کنید.

ویژگی‌های سبک فرزندپروری مستبدانه‌

فرزندپروری مستبدانه سخت‌ترین شیوه تربیت فرزندان است. والدین مستبد معمولا خشن رفتار می‌کنند و نسبت به فرزندان خود صمیمی نیستند. این روش باعث ایجاد اختلاف قدرت در خانواده می‌شود؛ زیرا از فرزندان انتظار می‌رود بدون سوال یا توضیح از آن‌ها اطاعت کنند. والدین مستبد به نظم و انضباط، قوانین، ارتباطات و کنترل به شیوه‌ای مشابه برخورد می‌کنند. در ادامه به معرفی مهم‌ترین ویژگی‌های سبک مستبدانه فرزندپروری می‌پردازیم.

تقاضای زیاد، پاسخگویی کم

سبک فرزندپروری مستبدانه واکنش کم والدین را با تقاضاهای زیاد برای کودکان ترکیب می‌کند. والدین پیرو این سبک، تمایل به کنترل و محدودیت دارند. از فرزندان آن‌ها انتظار می‌رود که قوانین تعیین شده را مطیعانه دنبال کنند. به همین دلیل در صورت تخطی کودکان از هنجارهای اعلام شده، تنبیه شدید ممکن است در انتظار آن‌ها داشته باشد.

فقدان صمیمت؛ آفتی آسیب‌زننده در روش تربیتی مستبدانه

سبک فرزندپروری مستبدانه عاری از گرما و محبت است. والدین با افکار یا نگرانی‌های محدود، با نیازهای اجتماعی یا عاطفی کودکان برخورد می‌کنند. در این سبک ارتباطات یک طرفه از والدین به فرزندان جریان دارد؛ بنابراین هیچ فرصتی برای همدلی یا همکاری بین والدین و فرزند مهیا نیست.

انتقاد مداوم

سبک فرزندپروری مستبدانه از شرم و انتقاد به‌عنوان راهی برای وادار کردن کودکان به اطاعت از قوانین خانه استفاده می‌کند. این والدین بر این باور هستند که انتقاد مداوم بهترین راه برای ایجاد انگیزه در فرزندان و وادار کردن آن‌ها بدون اعتراض است. فریاد زدن بر سر کودکان یک اتفاق رایج در این خانواده‌ها به‌شمار می‌آید. این نوع سبک تربیتی، کودکان را از والدین خود دور می‌کند.

در این سبک والدین حاضر به مذاکره نیستند

در سبک مستبدانه فرزندپروری، والدین قوانین سخت‌گیرانه‌ای وضع می‌کنند و فضای کمی برای مذاکره ارائه می‌دهند. انتظارات آن‌ها بیش از حد است. برای مثال، ممکن است کودکان را از قرار ملاقات با همسالان خود منع کنند. آن‌ها به‌جای اینکه به‌عنوان یک خانواده به یکدیگر نزدیک شوند، فقط می‌خواهند بچه‌ها از آن‌ها پیروی کنند.

عدم اعتماد؛ از ویژگی‌های مهم سبک‌ مستبدانه فرزندپروری

یکی از پیامدهای فرزندپروری مقتدرانه این است که والدین به فرزندان خود در انجام کار درست، موفقیت در مدرسه یا رفتارهای قابل قبول اجتماعی اعتماد ندارند. این عدم اعتماد به کودکان، توانایی آن‌ها برای تصمیم‌گیری صحیح را سلب می‌کند. در نتیجه آن‌ها فرصت ندارند از پیامدهای این تصمیمات درس بگیرند و فرصت آموختن مهارت‌های لازم در بزرگسالی را از دست می‌دهند.

نظم و انضباط شدید و غیر قابل توجیه

زمانی که از والدین مستبد دلیل تنبیه پرسیده می‌شود، پاسخ دهند: “چون من این را گفتم.” این والدین معتقد هستند که در مورد تصمیمات انضباطی یا والدینی خود هیچ توضیحی به فرزندانشان بدهکار نیستند. از نظر آن‌ها احساسات فرزندان در این شیوه تربیتی بی‌ربط است. آن‌ها علاقه‌ای به بازخورد یا پاسخ به سوالات فرزندان خود ندارند. در واقع والدین مستبد بر این باور هستند که برای کنش‌های تربیتی خود هیچ توضیحی نباید به فرزندان خود ارائه دهند.

سلب انتخاب برای کودکان

سبک فرزندپروری مستبدانه محدودکننده است. در این سبک، والدین برای فرزندان خود تصمیم می‌گیرند؛ زیرا آن‌ها به فرزندان خود اعتماد ندارند که برای خودشان انتخاب درستی داشته باشند. این فلسفه فرزندپروری همراه با انتظار اطاعت کورکورانه از کودکان است. والدین مستبد تصمیم می‌گیرند که فرزندانشان با چه کسانی معاشرت کنند، زمان خود را چگونه بگذرانند و چگونه به کار تحصیلی نزدیک شوند.

چه چیزی باعث ایجاد سبک فرزندپروری مستبدانه می‌شود؟

اتخاذ سبک فرزندپروری مستبدانه را می‌توان با عوامل بسیاری تعیین کرد. این عوامل می‌توانند از تاثیرات فرهنگی، مشاهده این سبک فرزندپروری در دیگران یا ویژگی‌های شخصیتی والدین ناشی شوند. بااین‌حال علل احتمالی انتخاب سبک فرزندپروری‌ مستبدانه متعدد هستند.

این دلایل عبارت‌اند از:

• تربیت توسط والدین مستبد
• زمینه‌های فرهنگی
• خلق‌و‌خوی طبیعی والدین
• روان‌رنجوری
• دلبستگی بیش از حد به فرزندان

تاثیرات فرزندپروری مستبدانه بر آینده کودکان

تاثیرات سبک فرزندپروری مستبدانه بسیار گسترده و آسیب‌زننده هستند. کودکانی که توسط والدین مستبد بزرگ می‌شوند، نسبت به سایر کودکان پرخاشگرتر، سرکش‌تر و مضطرب‌تر هستند. وقتی صحبت از روابط اجتماعی به میان می‌آید، احتمالا گوشه‌گیر و منزوی می‌شوند. همچنین خانواده مستبد نیز ممکن است بر عملکرد تحصیلی و موفقیت کودک تاثیرگذار باشد. این سبک با عملکرد تحصیلی ضعیف‌تر همراه است؛ زیرا والدین کمتر درگیر فعالیت‌های درسی فرزندانشان هستند.

بر همین اساس اثرات احتمالی سبک فرزندپروری مستبدانه بر کودکان عبارت‌اند از:

• کناره‌گیری اجتماعی
• خشم در بزرگسالی
• عزت‌نفس پایین، حقارت و ناامنی
• افسردگی
• اضطراب
• اختلال وسواس اجباری (OCD)
• مشکلات رفتاری
• مسائل مربوط به خودکنترلی و تکانشگری
• ضعف در تنظیم مسائل عاطفی
• عملکرد تحصیلی ضعیف

نمونه‌هایی از فرزندپروری مستبدانه

سبک فرزندپروری مستبدانه شامل اتخاذ تصمیم برای کودکان بدون دادن دخالت آن‌ها در ارائه نظراتشان، اعمال خشونت علیه آن‌ها به‌عنوان تنبیه و مجازات‌های سخت می‌شود. در ادامه به برخی از نمونه‌های رفتار مستبدانه در تربیت فرزندان می‌پردازیم.

خشم و خشونت در پاسخ به رفتار عادی کودکان نوپا

یک کودک نوپا قبل از خواب عصبانی می‌شود. احتمال دارد والدین خود را کتک بزند. یک والدین مستبد این را یک نقض قانون می‌دانند و با تنبیه شدید پاسخ می‌دهند. مثلا ممکن است اجازه ندهند کودکان یک هفته با اسباب‌بازی‌های بازی کنند. با‌این‌حال، هیچ تلاشی برای درک احساسات آن‌ها یا تشویق آن‌ها با رفتار خوب وجود ندارد. در موارد شدید، یک والدین مستبد حتی ممکن است از خشونت استفاده کند.

اتخاذ تصمیمات خانواده بدون در نظر گرفتن دیگران

والدین مستبد اغلب برای خانواده تصمیم می‌گیرند؛ حتی اگر این تصمیمات فقط به فرزندانشان مربوط باشد. آن‌ها بدون توجه به نظر فرزندان، حرف آخر را خواهند زد. اگر بچه‌ها سعی کنند افکار یا احساسات خود را در مورد این موضوع بیان کنند، والدین به دلیل سن کم آن‌ها، باز نظر خود را اعمال می‌کنند. در چنین شرایطی کودکان با مواجه‌شدن با احساس ناتوانی و بی‌اعتنایی، دیگر والدین خود را الگو قرار نمی‌دهند و فرصت تصمیم‌گیری سالم در یک فضای گرم و صمیمی را از دست می‌دهند.

کنترل کامل تحصیلی

در سبک مستبدانه فرزندپروری، والدین اغلب با کنترل کامل به عملکرد تحصیلی کودکان خود نزدیک می‌شوند. آن‌ها ممکن است عادات مطالعه را به فرزندشان دیکته کنند و با مجبور کردن او به چند ساعت مطالعه در طول روز، مانع از ارتباط کودک با دوستان خود شوند. باتکیه‌بر این شیوه تربیتی، اگر کودکی مطابق با استانداردهای والدین عمل نکند، تنبیه خواهد شد. همچنین اگر او شرایط خوبی از نظر تحصیلی داشته باشد، حمایت کمکی دریافت می‌کند.

به‌کارگیری بهترین روش تربیتی با خدمات گروه روان‌شناسی ایرانا

ایرانا یک مجموعه معتبر در زمینه ارائه خدمات روان‌شناسی و بهبود کیفیت زندگی به‌شمار می‌رود که امکان مشاوره با زبده‌ترین روان‌شناسان تربیتی را برای شما به وجود آورده است. شما می‌توانید برای اصلاح سبک تربیتی فرزندان خود، به‌صورت آنلاین با روان‌شناسان سایت ما در ارتباط باشید.