سبک طردکننده فرزندپروری | پیامدهای این شیوه تربیتی برای کودکان
سبک طردکننده فرزندپروری چه نشانههایی دارد؟
هیچ دو والدینی شبیه هم نیستند، بنابراین احتمالا جای تعجب نباشد که سبکهای مختلفی برای تربیت فرزند وجود دارند. فرزندپروری طردکننده – که به آن فرزندپروری غفلتآلود نیز گفته میشود و بار منفی بیشتری دارد – شیوهای از تربیت است که در آن والدین به نیازها یا خواستههای فرزندشان فراتر از نیازهای اولیه غذا، پوشاک و سرپناه پاسخ نمیدهند. این کودکان راهنمایی، رویههای انضباطی و پرورشی چندانی از والدین خود دریافت نمیکنند و اغلب اوقات مجبور میشوند خودشان گلیمشان را از آب بیرون بکشند و تصمیمات کوچک و بزرگ را بگیرند. در این مطلب از وبسایت ایرانا قصد داریم به معرفی سبک طردکننده فرزندپروری بپردازیم.
سبک طردکننده فرزندپروری و تاثیرات آن بر کودکان
سبک فرزندپروری طردکننده با عدم پاسخگویی به نیازهای کودک شناخته میشود. والدین طردکننده خواستههای چندانی از فرزندان خود ندارند و اغلب نسبت به آنها بیتفاوت عمل میکنند یا آنها را به کلی نادیده میگیرند. در طول دهه 1960، دیانا بامریند (روانشناس) بر اساس تحقیقات خود با کودکان پیشدبستانی، سه سبک مختلف فرزندپروری را توصیف کرد که عبارتاند از: سبک فرزندپروری مقتدرانه، مستبدانه و سهلگیرانه. در سالهای بعد، محققان شیوه تربیتی طردکننده را نیز به این سه مورد افزودند.
کودکان برای رشد به عشق، توجه و تشویق نیاز دارند و بنابراین جای تعجب نیست که والدین طردکننده تاثیری منفی بر کودک خود داشته باشند. هرچند بچههایی که با والدین طردکننده زندگی میکنند، در سنین پایین اتکابهنفس و چگونگی برآوردن نیازهای اساسی خود را میآموزند، اما جنبههای منفی این سبک فرزندپروری بیشتر از جنبههای مثبت آن است.
در سال 2017 مطالعهای روی 317 دانشآموز انجام شد که حاصل سبکهای مختلف فرزندپروری بودند. نکته جالب اینکه دیده شد دانشآموزانی که والدین آنها سبک مستبدانه فرزندپروری را در پیش گرفته بودند، از نظر تحصیلی بهتر از بچههای دیگر سبکهای فرزندپروری عمل میکردند.
توجه داشته باشید، این مطالعه کوچک ممکن است قابل تعمیم نباشد؛ زیرا سبکهای فرزندپروری در فرهنگهای مختلف ممکن است به نتایج متفاوتی منجر شود. بااینحال، فرزندان والدین طردکننده فارغ از اینکه در کدام منطقه از لحاظ جغرافیایی و فرهنگی زندگی میکنند، نسبت به سایرین با چالشهای بیشتری روبرو هستند.
ویژگیهای سبک فرزندپروری طردکننده
روانشناسان سبکهای فرزندپروری را در دو بعد کلیدی توصیف میکنند: میزان پاسخگویی والدین و سطح خواستههای آنها. افرادی که سبک فرزندپروری طردکننده را در پیش میگیرند، در هر دو بعد ضعیف هستند. آنها به نیازهای فرزندان خود به خوبی پاسخ نمیدهند و محبت، حمایت یا عشق کمی نثار آنها میکنند. این والدین همچنین خواستههای بسیار اندکی از فرزندان خود دارند. همچنین این افراد به ندرت قوانینی را تعیین میکنند و هیچگونه راهنمایی ارائه نمیدهند یا نمیگویند که چه انتظارات رفتاری دارند.
الگوهای رفتاری متداول در والدین طردکننده عبارتاند از:
- از نظر عاطفی از فرزندان خود فاصله میگیرند
- تعامل خود با فرزندان را محدود میکنند؛ بیش از سرگرم مشکلات خود هستند
- نظارت بسیار کمی دارند
- توقعات یا خواستههای چندانی در قبال رفتار ندارند
- نسبت به فرزندان خود گرما، عشق و محبت کمی نشان میدهند
- در مراسم مدرسه و انجمن اولیا و مربیان شرکت نمیکنند
نمونههایی از سبک طردکننده فرزندپروری
یکی از معایب اصلی فرزندپروری طردکننده این است که این کودکان ارتباط عاطفی با والدین برقرار نمیکنند. فقدان محبت و توجه، در سنین پایین میتواند منجر به کاهش عزت نفس یا احساس نیاز عاطفی در روابط دیگر شود. داشتن والدین طردکننده حتی ممکن است بر مهارتهای اجتماعی کودک نیز تاثیرگذار باشد. در واقع دیده شده است که برخی از فرزندان والدین طردکننده، ممکن است در تعاملات اجتماعی خارج از خانه با مشکلاتی روبرو شوند؛ زیرا چنین والدینی به ندرت با فرزندان خود ارتباط برقرار میکنند و از این رو، فرزندان تعاملات اجتماعی را از آنها نمیآموزند.
والدین طردکننده درگیری عاطفی بسیار کمی با فرزندان خود دارند. با اینکه آنها نیازهای اساسی مانند غذا و سرپناه را تامین میکنند، اما در بیشتر موارد در زندگی فرزندان خود دخالتی ندارند. البته میزان دقیق این تعامل و درگیری میتواند بسیار متفاوت باشد.
نمونههایی از شیوههای فرزندپروری طردکننده عبارتاند از:
- نادیده گرفتن کودک در هنگام ناراحتی یا گریه
- انتظار دارند فرزندانشان، خودشان از خودشان مراقبت کنند
- عدم احترام به علایق کودک
- عدم نظارت کافی بر کودک
برخی از والدین طردکننده ممکن است برای فرزندان خود مقرراتی وضع نکنند، اما محدودیتهای اساسی مانند منع رفتوآمد در نظر بگیرند. دیده شده است که برخی دیگر نسبت به فرزندان خود کاملا غفلت میورزند یا حتی آنها را کاملا طرد میکنند. هرچند که ممکن است به بچهها حداقلهایی که برای بقا نیاز دارند، مانند خوراک، پوشاک و سرپناه داده شود، اما راهنمایی یا محبت خود را از آنها دریغ میکنند.
دلایل طردکنندگی والدین
توجه به این نکته مهم است که فرزندپروری طردکننده اغلب از روی عمد انجام نمیشود و ممکن است به دلایل مختلفی از جمله تجربه والدین یا حتی استرس در پیش گرفته شود. والدینی که سبک طردکننده فرزندپروری را از خود نشان میدهند، اغلب خودشان نیز توسط والدینی طردکننده بزرگ شدهاند. آنها ممکن است در بزرگسالی متوجه شوند در حال تکرار همان الگوهایی هستند که با آنها بزرگ شدهاند. اما سایر والدینی که این سبک را به نمایش میگذارند، ممکن است صرفا آنقدر در زندگی پرمشغله خود غرق شده باشند که برایشان آسانتر باشد در برخورد با فرزندان خود رویکردی اینچنینی در پیش بگیرند.
در برخی موارد، والدین ممکن است چنان درگیر مشکلات خود باشند (مانند کار بیش از حد، مقابله با افسردگی یا مبارزه با سوء مصرف مواد) که نتوانند درک کنند که چقدر با فرزندان خود فاصله گرفتهاند یا قادر به ارائه احساسات نیستند؛ یعنی درست همان حمایتی که فرزندانشان به آن نیاز دارند.
محققان سبکهای فرزندپروری را با طیفی از موفقیتها یا عدم موفقیتهای کودک در زمینههایی مانند مهارتهای اجتماعی و عملکرد تحصیلی مرتبط میدانند. فرزندان والدین طردکننده تقریبا در همه جنبههای زندگی عملکرد ضعیفی از خود به نمایش میگذارند. این کودکان در شناخت، دلبستگی، مهارتهای عاطفی و مهارتهای اجتماعی دچار مشکل هستند. به دلیل عدم پاسخگویی عاطفی والدین طردکننده، کودکان چنین والدینی ممکن است در ایجاد دلبستگی در مراحل بعدی زندگی با چالش روبرو شوند.
نبود حد و حدود در خانواده، باعث میشود یادگیری رفتارها و محدودیتها در مدرسه و سایر موقعیتهای اجتماعی دشوار باشد. به همین دلیل است که کودکانی با والدین طردکننده، بیشتر احتمال دارد که رفتارهای نادرست از خود بروز دهند.
اثرات زندگی با والدین طردکننده
سبک طردکننده فرزندپروری یک شیوه تربیتی بحثبرانگیز است و به همین دلیل، چنین والدینی همواره در معرض قضاوت قرار دارند. اما چه شما والدینی طردکننده باشید و چه کسی را بشناسید که چنین سبکی را دنبال میکند، خوب است به یاد داشته باشید که والدین همیشه این شیوه فرزندپروری را روی عمد در پیش نمیگیرند. به عبارت دیگر، نمیتوان گفت که سبک طردکننده فرزندپروری یک انتخاب آگاهانه است.
کودکانی که والدینشان طردکننده هستند، ممکن است:
- به دلیل عدم حمایت خانواده، دارای اضطراب یا استرس باشند
- از وابستگی به افراد دیگر ترس داشته باشند
- احتمال بیشتری وجود داشته باشد که به سوء مصرف مواد مخدر روی بیاورند
- لازم باشد یاد بگیرند که خودشان نیازهای خود را برآورده کنند
- در دوران نوجوانی دچار بزهکاری شوند
روشهای کنار گذاشتن سبک فرزندپروری طردکننده
سبک فرزندپروری طردکننده میتواند اثری ماندگار بر روی بچهها بگذارد و حتی امکان دارد در دوران بزرگسالی نیز این اثر احساس شود. همچنین ممکن است فرد تکرار این الگوها با فرزندان خود ترس داشته باشد. اما میتوانید کارهایی انجام دهید که مهارتهای فرزندپروری شما بهبود پیدا کنند؛ مواردی از قبیل:
- درباره فرزندپروری بیشتر بیاموزید: کتابها، وبسایتها و مقالاتی بخوانید که به فرزندپروری اختصاص دارند. بدین ترتیب میتوانید مطالب بیشتری درباره رویکردهای موثری برای تربیت کودکان یاد بگیرید
- در کلاسهای فرزندپروری شرکت کنید: نشان داده شده است که آموزش والدین به بهبود رویکرد آنها کمک میکند
- از خدمات درمان یا تراپی استفاده کنید: صحبت با یک متخصص سلامت روان میتواند به شما کمک کند تا از تجربیات خود در زمینه مناسب استفاده کرده و مهارتهای جدیدی بیاموزید که برای ایجاد پیوندها و همچنین مرزهای سالم با فرزندانتان مفید واقع میشوند
- دست بهکار شوید: فعالانه تلاش کنید زمان بیشتری را با فرزندان خود بگذرانید. به آنها گوش فرا دهید و از زندگی آنها مطلع شوید. البته که تغییر کار آسانی نیست و اگر پدر و مادری پرمشغله و شاغل هستید، این روند ممکن است برای شما دشوارتر نیز باشد. هر قدر زمان که میتوانید برای این کار اختصاص دهید تا توجه خود را به فرزندانتان معطوف نمایید
دریافت مشاوره آنلاین تخصصی از مجموعه ایرانا
اگر با خواندن این مطلب متوجه شدید که تا به امروز والدین طردکنندهای بودهاید، شاید خانواده درمانی بتواند برای شما مفید باشد. یک درمانگر به شما کمک میکند با شناسایی برخی از استراتژیها، در خانواده خود دست به ایجاد ارتباطات نزدیکتر، پیوندهای عمیقتر و پاسخگویی بهتر بزنید. با اینکه نمیتوان گذشته را تغییر داد، اما کارهایی میتوانید انجام دهید تا والدین طردکنندهای نباشید. بازپروری خود، ایجاد وابستگیهای سالم با افراد دیگر در زندگی و صحبت با یک متخصص بهداشت روان، همگی گامهایی هستند که میتوانند روند بهبودی شما را تسهیل کنند.
ایرانا مجموعه ارائهدهنده تخصصی مشاوره آنلاین جهت بهبود کیفیت زندگی است. کارشناسان زبده ما در ایرانا به شما کمک میکنند تا ضمن آشنایی با انواع سبکهای فرزندپروری و تاثیرات آنها، بهترین شیوه را برای تربیت کودک خود در پیش بگیرید.
دیدگاه خود را درج کنید