لجبازی، به رفتارهایی از سوی کودک اطلاق میشود که در آن، کودک به صورت مکرر و پیوسته به چیزهایی مخالفت میکند، دستورات را نادیده میگیرد، یا به صورت عمد به رفتارهایی پرداخته که ممکن است والدین یا مربیان را آزرده کند.
واژه “لجبازی” از “لج” گرفته شده است که معمولاً به معنای مقاومت یا سرکشی به کار میرود. در این زمینه، کودک به صورت سرکشانه با والدین یا محیط اطراف خود مقابله میکند. لجبازی اغلب نمایانگر تلاش کودک برای کسب استقلال، ابراز نارضایتی یا جلب توجه است.
سن لجبازی
لجبازی ممکن است در سنین مختلف کودکان ظهور کند، اما اغلب در دو دوره زمانی خاص شایعتر است:
سنین کودکی (حدوداً ۲ تا ۳ سالگی): در این دوره، به دلیل جستجوی استقلال و تلاش برای فهم دنیای اطراف، کودکان ممکن است به صورت لجبازانه رفتار کنند. آنها میخواهند بفهمند تا چه حد میتوانند کنترل داشته باشند و چه چیزهایی را میتوانند انجام دهند.
دوره نوجوانی: در این دوره، به دلیل تغییرات هورمونی، رشد ذهنی و فیزیکی و تلاش برای یافتن هویت شخصی، نوجوانان ممکن است دچار رفتارهای لجبازانه شوند. آنها میخواهند استقلال خود را نشان دهند و مرزهای جدیدی را امتحان کنند.
دلایل لجبازی
برای لجبازی کودکان دلایل متنوعی وجود دارد:
- جستجوی استقلال
- نیاز به توجه
- عدم توانایی در بیان احساسات
در ادامه، هریک از این موارد را با هم مرور میکنیم.
۱- جستجوی استقلال
زمانی که کودکان به سنین خاصی از زندگی میرسند، به شدت تمایل دارند تا استقلال خود را نشان دهند. این نیاز به استقلال میتواند در سنین مختلف ظهور کند، از نوزادی که میخواهد خودش قاشق را بگیرد گرفته تا نوجوانی که میخواهد بیرون برود بدون اینکه والدین با او همراه باشند. این جستجوی استقلال برآمده از رشد ذهنی و فیزیکی آنهاست. آنها میخواهند تواناییها و مهارتهای جدیدی که به دست آوردهاند، را به نمایش بگذارند. در این فرآیند، لجبازی ممکن است به عنوان یک ابزار برای چالش زدن محدودیتها و تعیین کردن مرزهای جدید ظهور کند. والدین باید توانمندیها و پتانسیل کودک را شناسایی کرده و به آن پاسخ دهند، تا کودک بتواند به طور سالم و مثبت استقلال خود را بیان کند.
۲- نیاز به توجه
همه ما نیاز به توجه داریم، اما کودکان به ویژه به توجه و تایید والدین خود نیاز دارند. زمانی که کودک احساس میکند که توجه کافی به او نمیشود، ممکن است به رفتارهایی پناه ببرد که او را در مرکز توجه قرار دهد – حتی اگر این توجه منفی باشد. لجبازی میتواند یک راه برای جلب توجه باشد. از این رو، والدین باید به کودکان خود توجه مناسب و متعادل بپردازند و همچنین آنها را تشویق کنند تا به روشهای مثبتتری برای جلب توجه پناه ببرند.
۳- عدم توانایی در بیان احساسات
کودکان، به خصوص در سنین کم، ممکن است با چالشهایی در بیان احساسات و نیازهای خود مواجه شوند. این عدم توانایی میتواند به احساس عصبانیت، ناراحتی یا سایر احساسات منجر شود که کودک نمیتواند به طور مناسب بیان کند. در نتیجه، لجبازی ممکن است به عنوان یک ابزار برای ابراز این احساسات غیر مشخص به وجود آید. والدین میتوانند با ارتباط بیشتر با کودک، او را کمک کنند.
البته لازم به ذکر است که همه کودکان و نوجوانان به صورت یکسان لجباز نیستند، و شدت و مدت زمان لجبازی بستگی به عوامل مختلفی چون تربیت والدین، محیط فرهنگی و تجربیات فردی دارد.
